Bài giảng Đại Hội Hành Hương Đức Mẹ Trà Kiệu 2011

Kính thưa Quý khách và Cộng đoàn Dân Chúa.

Trong ngày hành hương đông đảo và tưng bừng về linh địa Trà Kiệu hôm nay, chúng ta cử hành mầu nhiệm Đức Mẹ Đi Viếng Bà Thánh Ysave. Những bài đọc Lời Chúa hôm nay, đặc biệt là bài Tin Mừng Thánh Luca, qua việc tường thuật khá chi tiết cuộc thăm viếng, đã phác hoạ cho chúng ta thấy được chân dung và sứ mệnh đặc biệt của Đức Maria trong lịch sử và chương trình cứu độ của Thiên Chúa.

Trong cuộc đời mình, Đức Maria không làm việc gì phi thường, Phúc Âm không nói đến bất cứ một phép lạ nào Mẹ thực hiện khi còn tại thế, và cũng ghi lại rất vắn tắt những lời Mẹ nói ra. Đời thường của Mẹ không khác gì mấy so với các bà mẹ  trong các gia đình xưa nay. Tuy nhiên, lời tiên tri xuất thần của Mẹ đã được ứng nghiệm từng chữ khi Mẹ thốt lên sau lời chào của người chị họ “Này từ nay muôn thế hệ sẽ khen rằng tôi có phước”. 

Ai có thể kể ra hết những lời ca tụng, những tước hiệu, những tiếng kêu cầu của loài người dâng lên Đức Mẹ. Ai có thể đếm xuể những công trình, đền, đài, những bia tạ ơn, những việc sùng kính đặc biệt dành riêng cho Đức Mẹ? Suốt hai mươi thế kỷ lịch sử của Giáo Hội, Mẹ đã được mọi người xưng tụng là “diễm phúc”. Chúng ta hôm nay cũng thế, khi đồng thanh thưa lên cùng Mẹ: “Kính mừng Maria đầy ơn phúc, Đức Chúa Trời ở cùng Bà, Bà có phúc lạ hơn mọi người nữ”.

Mẹ được muôn đời ca tụng là diễm phúc, không phải chỉ vì Mẹ được Thiên Chúa yêu thương, nhưng còn vì Mẹ đã biết yêu thương, đặc biệt qua mầu nhiệm thăm viếng mà chúng ta cùng Giáo Hội cử hành hôm nay, đặc biệt tại linh địa Trà Kiệu này.

I. Thăm viếng, một cử chỉ giao tế, hoà giải.

Trong biến cố Truyền Tin, Thiên Chúa đã yêu thương và thăm viếng dân Người.  Ngôi Hai Thiên Chúa đã đến trong cung lòng Đức Mẹ, như điểm hẹn yêu thương giữa Thiên Chúa với loài người. Đức Mẹ liền lên đường thăm viếng người chị họ là Ysave, vì Đức Mẹ được Sứ thần Gabriel cho biết, bà chị họ son sẻ này đã được hạnh phúc mang thai và sắp sinh con trai, chấm dứt những tháng năm dài sầu muộn.

Thăm viếng là việc giao tế hết sức thông thường. Những người có tương quan gia đình, quan hệ xã hội, thường tạo điều kiện thăm viếng nhau khi có cơ hội, đặc biệt trong những biến cố buồn vui. Ở đây, hai người phụ nữ thánh thiện này là chị em họ hàng, người em trẻ tuổi hơn là Maria đã lên đường thăm viếng bà chị luống tuổi là Ysave, để chia sẻ niềm vui cho nhau vì cả hai đều được phúc làm mẹ, và nhất là được phục vụ nhau.

Chúng ta cũng thường xử sự với nhau như vậy, đúng không?! Vâng thưa anh chị em, chúng ta hãy tiếp tục như thế.

2. Tình yêu, món quà của cuộc thăm viếng.

Nhưng vượt lên sự giao tế thông thường giữa con người với nhau, cuộc viếng thăm của Đức Mẹ đến nhà Bà Thánh Ysave còn do động lực của Tình Yêu.

Cảm nhận được tình yêu Thiên Chúa dành cho Mẹ quá lớn lao, là được mang thai và làm Mẹ Đấng Cứu Thế. Tình yêu đã mời gọi và thúc đẩy Mẹ lên đường thăm viếng. Đức Mẹ đã lên đường thăm viếng, chứ không ngồi nhà chờ được thăm viếng.

Đến thăm viếng bà chị họ Ysave, Đức Mẹ không chỉ mang theo những lời chào hỏi tốt lành, và có thể cũng không thiếu những món quà vật chất. Nhưng quà tặng quý nhất chính là tình yêu dành cho chị, là sự hiện diện, là chính bản thân mình, là sự ở lại phục vụ như một người tôi tớ.

3.  Loan báo Tin Mừng, mục đích của cuộc viếng thăm.

Cuộc viếng thăm này vượt qua ý nghĩa xã giao, cũng không chỉ dừng lại ở động lực tình yêu, ở tinh thần phục vụ, mà còn để chia sẻ một niềm vui, loan báo một Tin Mừng. Đó là Tin Mừng trọng đại trong đời Mẹ, nhưng không dành riêng cho Mẹ, mà có liên quan đến mọi người: Mẹ đang cưu mang và sẽ sinh hạ Đấng Cứu Thế muôn dân trông đợi. Đây quả thật là Tin Mừng của mọi tin mừng. Thánh Gioan Tẩy Giả đã nhảy mừng lên khi còn ở trong lòng bà Ysave mẹ mình, khi hai người phụ nữ vừa cất tiếng chào nhau. Niềm vui được chôn dấu chưa hẵn là niềm vui. 

Nhiều người nghĩ rằng, vì sự khiêm tốn, Đức Maria chỉ ấp ủ niềm vui này cách riêng tư trong lòng, chẳng nói gì với người chị họ về đặc ân quá đổi lớn lao cao cả, là được Thiên Chúa chọn để cưu mang và sinh hạ Đấng Cứư Thế, giấc mơ của bao nhiêu thiếu nữ Do Thái giàu sang quyền quí lúc bấy giờ. Tôi nghĩ, trong suốt ba tháng ở cạnh nhau, chị em đã hàn huyên tâm sự bộc bạch với nhau tất cả. Vì khiêm tốn không phải là từ chối điều mình đã được, nhưng là biết nhìn nhận ân huệ nhận lãnh từ Thiên Chúa, chứ không do công lao của mình. Đối với Đức Maria, đây còn là sứ vụ. Sứ vụ loan báo Tin Mừng.

Trong biến cố Truyền Tin, Thiên Chúa loan báo Tin Mừng cho con người, và trong biến cố Thăm Viếng, con người phải loan báo Tin Mừng lại cho nhau. Tin Mừng đây chính là việc đã đến thời Thiên Chúa thực hiện lời hứa yêu thương cứu chuộc.

4.    Trà Kiệu và mầu nhiệm thăm viếng:

Kính thưa cộng đoàn,

Tin Mừng chỉ ghi lại Đức Mẹ đã thực hiện cuộc viếng thăm trong đời, nhưng khi đã vinh quang về trời, Đức Mẹ vẫn tiếp tục những cuộc viếng thăm trên trần gian. Mỗi năm một lần, chúng ta tụ hội về đây cử hành lễ Đức Mẹ Đi Viếng Bà Thánh Ysave. Cùng với cử hành phụng vụ này, chúng ta cũng nhắc nhớ và tạ ơn Đức Mẹ, vì cuộc thăm viếng và sự can thiệp lạ lùng mà Đức Mẹ đã thực hiện tại đất Trà Kiệu này, khi giáo đoàn nơi đây phải đương đầu với một cuộc thử thách đức tin khắc nghiệt nhất trong lịch sử truyền giáo tại Việt Nam.

Đó là những ngày tháng 9 năm 1885. Khi giáo dân Trà Kiệu bị vây hãm bởi đoàn quân hùng mạnh với voi chiến và đạn pháo của triều đình trong chiến dịch “bình tây sát tả” diễn ra khắp nơi do phong trào Văn Thân chủ xướng, muốn xoá sổ đạo Công giáo trên quê hương đất nước này. Nhưng ý định điên rồ đó đã không thể thực hiện được.

Tại linh địa Trà Kiệu này trong những ngày cuối cùng của chiến dịch, đạo quân Văn Thân như không còn nhẫn nại trước tinh thần đức tin dũng cảm không nao núng của người giáo dân Trà Kiệu, đang tụ họp trong ngôi thánh đường giáo xứ, để tử thủ chờ chết bằng lời kinh Mân Côi, chứ không chối đạo. Từ ngọn đồi Bửu Châu nơi chúng ta đang tụ họp nhau đây, cũng như đồi Kim Sơn ngay sau lưng nhà thờ Trà Kiệu trên kia, những người chỉ huy chiến dịch cuối cùng đã quyết định nả súng cối trực tiếp vào Nhà thờ, nơi giáo dân đang tụ họp, để biến nơi thánh thiêng này thành mồ chôn tập thể.

Nhưng điều này đã không xảy ra. Ngôi thánh đường vẫn đứng vững. Giáo dân được bảo vệ. Những quả đạn pháo mang theo hận thù như được mọc thêm cánh để bay trệch khỏi mục tiêu là ngôi nhà thờ giáo xứ. Một sự can thiệp kỳ diệu đã xảy ra. Chính những người cầm súng đã phát hiện lý do làm cho những viên đạn pháo sát thủ của họ không thể trúng đích, dù cự ly rất gần, đó là sự xuất hiện của một người phụ nữ mặc áo trắng tinh đứng trên nóc Nhà thờ.  Những binh lính còn được lệnh nhắm bắn cả người phụ nữ này, nhưng đạn pháo dường như tuân theo sự hướng dẫn của bà mà rơi.  Sau ba ngày làm mưa đạn pháo trên đất Trà Kiệu, chiến dịch bất thành và phải kết thúc, bính lính rút lui. Và người khách lạ trên đỉnh Nhà thờ cũng biến mất.

Lương dân nhìn thấy người khách lạ trên đỉnh giáo đường, nhưng không biết bà là ai. Còn giáo dân thì biết, mặc dù không ai nhìn thấy. Và sau khi an bình trở lại, đạo Chúa được tự do, họ đã đặt tên cho người phụ nữ ấy là Đức Bà Phù Hộ Các Giáo Hữu, lập đền thờ trên đồi Bửu Châu này để dâng kính Đức Bà và muôn đời ghi nhớ công ơn. Ngày nay, chúng ta gọi người phụ nữ ấy là Đức Mẹ Trà Kiệu. Vâng! Đức Mẹ Trà Kiệu là tên của người phụ nữ mà mỗi người chúng ta sung sướng gọi lên. Vâng! Lạy Đức Mẹ Trà Kiệu kính yêu của chúng con!

Kính thưa đoàn con của Mẹ Trà Kiệu hôm nay cũng như quý khách,

Kể lại câu chuyện này, một câu chuyện rất gần và cũng rất thực với lịch sử trên 300 năm tuổi của Giáo xứ Trà Kiệu này, tôi không hề muốn dừng lại ở những biến cố đã xảy ra, nhưng muốn cùng mọi người chúng ta gẫm suy về chính biến cố ấy, như một gọi mời, như một thông điệp không lời của Đức Maria, Mẹ Thiên Chúa, Mẹ Giáo Hội gửi đến cho chúng ta hôm nay, giáo dân cũng như lương dân.

Đó cũng là lý do Giáo phận Đà Nẵng đã không chọn những ngày tháng 9 lịch sử năm xưa để cử hành lễ kỷ niệm, nhưng chọn ngày 31 tháng 5 hằng năm, ngày lễ Đức Mẹ Đi Viếng Bà Thánh Ysave, làm ngày hành hương cho toàn Giáo phận về bên Mẹ Trà Kiệu. Chúng ta muốn cử hành biến cố đặc biệt này như tái hiện cuộc viếng thăm của Đức Mẹ năm xưa, đến với đoàn con cái Mẹ hôm nay, với những hoàn cảnh xã hội có đổi thay, nhưng đời sống thiêng liêng và đạo đức vẫn luôn là một thách thức.  Hành hương về linh địa Trà Kiệu ngày nay, không còn chỉ là để ngắm nhìn Mẹ, tri ân Mẹ, nhưng điều quan trọng chính là học gương Mẹ, để mỗi người tín hữu biết thực hiện những chuyến thăm viếng trong đời đến với mọi người, để hoà giải, để yêu thương và để loan báo Tin Mừng.

Và Đức Mẹ cũng đã làm như thế trong chuyến viếng thăm Trà Kiệu năm xưa, khi những hoàn cảnh xã hội lúc bấy giờ đẩy đưa con người đến chỗ hận thù tranh chấp, bất công và bạo lực. Mẹ đã đến viếng thăm, chăm sóc, can thiệp với một thái độ mạnh mẽ mà tế nhị, nghiêm khắc mà bao dung, mang đến sự hoà giải, ơn hoán cải và sự bình an.

Những cuộc thăm viếng như thế, rất cần nhân rộng cho xã hội và con người chúng ta hôm nay. Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đã tích cực giúp con người xích lại gần nhau hơn, đặc biệt trong lãnh vực truyền thông rất phong phú và nhạy bén, nhưng dường như cũng làm cho con người xa rời nhau hơn bằng những cuộc chiến ý thức hệ, những mối quan hệ trong cuộc sống đã trở nên phức tạp hơn bởi khuynh hướng cá nhân chủ nghĩa và hưởng thụ ích kỷ mỗi ngày một lan rộng, giá trị thiêng liêng và đạo đức bị lu mờ trước những ảnh hưởng của trào lưu tục hoá, thiên về vật chất vô thần.

Mỗi một chúng ta trong cuộc đời ước gì là một cuộc thăm viếng đối với môi trường xã hội mà chúng ta đang tham dự. Như một người mang mầm mống đức tin, chúng ta cần mang đến tin yêu và niềm vui cho người, cho đời. Lời kinh hoà bình của Thánh Phanxicô Assisi phản ảnh cách chính xác Tin Mừng Tình Thương của đạo Chúa mà mỗi người chúng ta đều thuộc lòng, nhưng có lẽ còn nằm trong ý thức, chưa biến thành hành động bao nhiêu: “Ðể con đem yêu thương vào nơi oán thù, đem thứ tha vào nơi lăng nhục, đem an hòa vào nơi tranh chấp, đem chân lý vào chốn lỗi lầm.  Ðể con đem tin kính vào nơi nghi nan, chiếu trông cậy vào nơi thất vọng. Ðể con rọi ánh sáng vào nơi tối tăm, đem niềm vui đến chốn u sầu“.

Tuy nhiên, tinh thần của Tin Mừng không phải là sự nhu nhược, là sự khiếp đảm, là sự thụ động, nhưng Giáo Hội, với sứ vụ loan báo Tin Mừng, phải tích cực hành động để đem yêu thương của Thiên Chúa đến cho mọi người, để cùng nhau xây dựng nền văn minh tình thương và sự sống. Như Đức Maria, dù bao nhiêu khiêm tốn, bao nhiêu vâng phục, Mẹ cũng đã cảm nhận được sức mạnh và quyền năng của Thiên Chúa khi thốt ra lời kinh Magnificat được muôn đời truyền tụng: "Chúa đã vung cánh tay ra oai thần lực, dẹp tan những ai thần trí kiêu căng. Chúa lật đổ người quyền thế xuống khỏi ngai vàng và nâng cao những người phận nhỏ. Chúa đã cho người đói khát no đầy ơn phước, và để người giàu có trở về tay không”.

Vâng, thưa anh chị em.

Tâm tình và sứ điệp của Đức Maria trong cuộc thăm viếng cần làm cho sống động trong đời sống chúng ta mỗi ngày. Cuộc hành hương này qua đi, tháng hoa này chấm dứt, nhưng đừng để lòng súng kính và yêu mến Mẹ nơi chúng ta nhạt nhoà. Nhất là gương sáng của Đức Maria mỗi người chúng ta hãy đặt trên mỗi bước đường chúng ta đi.

“Linh hồn tôi ngợi khen Thiên Chúa”. Tâm hồn Mẹ đã tôn vinh Thiên Chúa khi cưu mang Người trong lòng, và bước đi với Người. Ôi lạy Mẹ Trà Kiệu! Ước chi chúng con cũng được như Mẹ: vui mừng mang Chúa Giêsu trong lòng, để cùng bước đi với Chúa, bên Mẹ, đến với mọi người. Đây không chỉ là nguyện ước nữa, Thiên Chúa đang thực hiện nơi chúng con điều đã thực hiện nơi Mẹ qua Thánh Lễ chúng con cùng dâng giờ này. Amen.

+ Giuse Châu Ngọc Tri

Giám mục Đà Nẵng